Dziennik Internetu

Nasze najlepsze artykuły

Dom

Zabezpieczenia przeciwupadkowe przy jesiennych pracach na dachu

Jesienne prace na dachu wymagają zabezpieczenia nie tylko przed upadkiem z krawędzi, ale też przed wpadnięciem przez świetlik, otwór lub kruche pokrycie. Najpierw warto sprawdzić, czy w ogóle trzeba wchodzić na dach. Jeśli jest to konieczne, należy zaplanować bezpieczny dostęp, ochronę miejsca pracy i sposób postępowania w razie wypadku. Deszcz, wiatr, poranna wilgoć i słabsza widoczność mogą szybko zmienić warunki, dlatego ocena ryzyka nie kończy się w chwili rozpoczęcia pracy.

Dlaczego jesienią ryzyko upadku z dachu rośnie?

Czyszczenie rynien, kontrola pokrycia przed zimą czy usuwanie drobnych uszkodzeń często wydają się zadaniami na krótką chwilę. Czas trwania nie zmniejsza jednak skutków ewentualnego upadku. Według brytyjskiego urzędu Health and Safety Executive (HSE) niemal co piąty śmiertelny wypadek w budownictwie ma związek z pracami na dachach. To dane dotyczące Wielkiej Brytanii, a nie statystyka jesiennych prac w Polsce. Pokazują jednak, dlaczego również krótkie prace konserwacyjne wymagają przygotowania.

Jesienią szczególnego znaczenia nabiera stan powierzchni. Wilgotne pokrycie może być śliskie, a liście lub zabrudzenia mogą zasłaniać miejsce, na którym zamierzasz stanąć. Rano trzeba brać pod uwagę rosę i możliwe oblodzenie. Wiatr utrudnia utrzymanie równowagi, zwłaszcza przy przenoszeniu narzędzi lub materiałów, natomiast gorsza widoczność utrudnia dostrzeżenie krawędzi i przeszkód. Warunki mogą się zmienić w trakcie pracy, nawet jeśli przy wejściu na dach nie budziły zastrzeżeń.

Zagrożenie nie zależy wyłącznie od wysokości budynku ani od tego, czy dach jest płaski. Na płaskim dachu łatwo nie zauważyć zbliżania się do niezabezpieczonej krawędzi. Na pochyłym poślizgnięcie może skończyć się zsunięciem w jej stronę. W obu przypadkach niebezpieczne są także otwory oraz fragmenty pokrycia, które nie utrzymają ciężaru człowieka.

Zacznij od zadania: czy wejście na dach jest potrzebne?

Najskuteczniejszy sposób uniknięcia upadku z dachu to niewchodzenie na niego, jeśli daną czynność można bezpiecznie wykonać inaczej. Oględziny, część prac przy rynnach czy kontrolę trudno dostępnych miejsc można rozważyć z poziomu ziemi, z odpowiednio dobranej platformy albo z podnośnika. Wybór zależy od rodzaju budynku, zakresu pracy i możliwości bezpiecznego ustawienia sprzętu. Samo zastąpienie wejścia na dach inną metodą nie zwalnia z oceny ryzyka związanego z tą metodą.

Jeżeli obecność na dachu jest niezbędna, ustal przed rozpoczęciem pracy, którędy można wejść i zejść, gdzie będą przenoszone narzędzia oraz które miejsca są niedostępne bez dodatkowych zabezpieczeń. Trasa dojścia do stanowiska jest częścią pracy na wysokości — nie wystarczy zabezpieczyć jedynie punktu, w którym ma odbyć się naprawa.

Ocena powinna obejmować co najmniej cztery powiązane kwestie:

  • stan i wytrzymałość pokrycia, w tym świetliki oraz inne kruche fragmenty;
  • krawędzie, otwory i przebieg bezpiecznej drogi dojścia;
  • pogodę, widoczność oraz możliwość zmiany warunków podczas pracy;
  • dobór zabezpieczeń, sposób ich zamontowania i plan udzielenia pomocy.

Taką ocenę trzeba odnieść do konkretnego dachu. Zabezpieczenie odpowiednie do pracy przy krawędzi stabilnego pokrycia nie rozwiąże samo w sobie problemu świetlika znajdującego się na trasie przejścia.

Ochrona krawędzi i otworów: zabezpieczenia zbiorowe przed indywidualnymi

Gdy wejścia na dach nie da się uniknąć, pierwszeństwo mają rozwiązania, które chronią wszystkich korzystających z danej przestrzeni bez konieczności każdorazowego przypinania się w określonym miejscu. Do takich zabezpieczeń zbiorowych należą odpowiednio dobrane i stabilnie zamontowane bariery przy krawędziach. Tam, gdzie istnieje ryzyko wpadnięcia do wnętrza budynku, potrzebne jest również zabezpieczenie otworów.

Bariery muszą odpowiadać rzeczywistemu przebiegowi pracy. Jeśli dojście, stanowisko robocze lub miejsce odkładania materiałów znajduje się przy krawędzi, nie można traktować tej strefy jako bezpiecznej tylko dlatego, że pozostała część dachu jest osłonięta. Na dachu pochyłym trzeba dodatkowo uwzględnić możliwość zsunięcia się po połaci. Ochrona powinna działać także podczas wchodzenia, schodzenia i przemieszczania się między stanowiskami.

Otwór w dachu lub niezabezpieczony świetlik może być równie niebezpieczny jak jego zewnętrzna krawędź. Stosuje się przy nich bariery albo solidne, zamocowane osłony dobrane do przewidywanego obciążenia. Luźno położona płyta nie jest pewnym zabezpieczeniem: może się przesunąć lub załamać po nadepnięciu. Nie należy też zakładać, że osoba wykonująca pracę zapamięta położenie wszystkich zagrożeń, szczególnie gdy jesienna pogoda ogranicza widoczność.

Kruche pokrycie i świetliki wymagają osobnej oceny

Wygląd dachu nie potwierdza, że można po nim chodzić. HSE zaleca traktowanie pokrycia jako kruchego, dopóki osoba mająca odpowiednie kompetencje nie potwierdzi jego wytrzymałości. Dotyczy to również świetlików: część z nich trudno odróżnić od otaczającej powierzchni, a inne mogą być zabrudzone lub zamalowane. Niebezpieczeństwo pojawia się nie tylko przy naprawie pokrycia, lecz także wtedy, gdy trzeba przejść obok kruchego miejsca, by dostać się do rynny lub urządzenia na dachu.

Skalę zagrożenia ilustrują dane HSE: w Wielkiej Brytanii średnio siedem osób rocznie ginie po upadku przez kruche pokrycie lub świetlik. Liczba ta nie dotyczy wyłącznie jesieni. Wskazuje natomiast, że krótkie prace porządkowe i konserwacyjne nie powinny być wykonywane bez ochrony tylko dlatego, że wydają się proste.

Jeśli nie można pracować spod dachu ani z odpowiedniej platformy, dostęp do kruchej powierzchni wymaga rozwiązania, które zapewni bezpieczne podparcie i ograniczy możliwość upadku. Zależnie od zadania mogą to być właściwie dobrane pomosty rozkładające ciężar, osłony i bariery, a także siatki bezpieczeństwa jako dodatkowa ochrona przed skutkami upadku. Samo wskazanie „bezpiecznych miejsc do stawiania stóp” nie zastępuje zabezpieczenia, jeżeli wytrzymałość pokrycia nie została potwierdzona.

Kiedy potrzebna jest uprząż i co powinno jej towarzyszyć?

Środki ochrony indywidualnej dobiera się do ryzyka, które pozostaje po zastosowaniu bezpieczniejszej metody pracy i zabezpieczeń zbiorowych. Ważne jest rozróżnienie dwóch rodzajów systemów. System ograniczający dostęp ma nie dopuścić pracownika do miejsca, z którego mógłby spaść. System powstrzymujący spadanie działa dopiero po rozpoczęciu upadku i ma ograniczyć jego skutki. Nie są to rozwiązania, które można stosować zamiennie bez oceny warunków na dachu.

Uprząż sama w sobie nie chroni przed upadkiem. Potrzebny jest cały właściwie dobrany system, w tym odpowiedni punkt kotwiczenia, a użytkownik musi wiedzieć, jak się nim posługiwać. Trzeba uwzględnić drogę przemieszczania się, możliwy kierunek upadku oraz przestrzeń potrzebną do działania sprzętu. Nie należy przypinać się do przypadkowego elementu konstrukcji tylko dlatego, że znajduje się blisko stanowiska.

Plan pracy powinien obejmować również możliwość szybkiego udzielenia pomocy osobie, której upadek został powstrzymany. Samo założenie, że ktoś zdoła później sprowadzić ją z dachu, nie jest planem ratunkowym. Sposób działania, dostępny sprzęt i osoby mogące go użyć trzeba ustalić przed rozpoczęciem prac. Dotyczy to również zadań wykonywanych przez jedną osobę — brak bezpiecznej możliwości wezwania i udzielenia pomocy jest powodem, by zmienić organizację pracy.

Pogoda może zdecydować o przerwaniu pracy

Zabezpieczenia przeciwupadkowe nie sprawiają, że praca jest bezpieczna w każdych warunkach. Przed wejściem na dach sprawdź stan powierzchni, widoczność i wiatr, a następnie obserwuj je w trakcie wykonywania zadania. Jeśli pojawi się deszcz, oblodzenie lub podmuchy utrudniające zachowanie równowagi, właściwą decyzją może być przerwanie pracy albo wykonanie jej inną metodą. Szczególnie niebezpieczne jest kontynuowanie zadania tylko po to, by zdążyć je skończyć przed pogorszeniem pogody.

Przed rozpoczęciem pracy trzeba też zadbać o bezpieczne wejście i zejście. Dostęp powinien być odpowiedni do zadania, stabilny i używany zgodnie z przeznaczeniem; rynna nie jest elementem, na którym można opierać drabinę. Narzędzia oraz materiały należy organizować tak, aby nie wymuszały niepewnych ruchów przy krawędzi i nie przeszkadzały na drodze przejścia.

Jesienna kontrola czy naprawa dachu może być krótka, ale wymaga takiej samej logiki zabezpieczeń jak dłuższa praca: najpierw ograniczenie potrzeby wejścia na wysokość, następnie ochrona przed upadkiem, a dopiero przy pozostającym ryzyku — właściwie dobrany system ochrony indywidualnej. Gdy nie da się zapewnić bezpiecznego dostępu, stabilnego miejsca pracy lub działania zabezpieczeń w aktualnej pogodzie, pracę należy odłożyć lub zmienić sposób jej wykonania.

Przeczytaj również:

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *